Opletten met meditatie: Laurency vs Bladon
Leestijd: 10 min
In §1.21 van het boek Kennis van het Leven 1 van Henry T. Laurency staat letterlijk:
De planetaire hiërarchie heeft nog geen algemene vorm van meditatie voor exoterisch gebruik goedgekeurd.
Waarom waarschuwt Laurency voor een algemene vorm van meditatie?
Wat betekent "algemene vorm van meditatie" hier? Het antwoord ligt in hetzelfde hoofdstuk: Laurency heeft het over meditatie als methode om bewustzijn in hogere moleculaire soorten te activeren: het soort oefeningen dat chakra's vitaliseert, contact forceert met causale werelden, of probeert het bovenbewustzijn "van onderaf" te openen. Dát is wat de Hiërarchie niet voor algemeen gebruik heeft vrijgegeven, en met goede reden: zulke oefeningen zijn altijd individueel, "aangepast aan het individuele karakter, ontwikkelingsniveau en de afdelingen van de omhulling," en zonder leraar die de verantwoordelijkheid draagt zijn ze ronduit gevaarlijk. Zoals hij elders zegt:
"Geen enkele werkelijk verantwoordelijke leraar zal een meditatiemethode voor algemeen gebruik voorschrijven. Zo'n methode zou immers een verhoogde toevoer van energieën in de omhulsels met zich meebrengen, wat zou leiden tot overstimulatie met ernstige gevolgen."
Het hoofdstuk over meditatie in De Weg van de Mens 2/3: wat staat daar dan wél?
Het hoofdstuk uit De Weg van de Mens 2/3 (met name §8.20 en §9.122) geeft echter wel uitvoerige informatie over meditatie. Maar kijk goed naar wat het wél en níet is. Het is een theoretische uiteenzetting: een beschrijving van de stadia (concentratie → meditatie → contemplatie), de principes, de gevaren, en de relatie met Augoeides. Het is géén stappenplan. Laurency zegt niet: "Ga zitten, doe je ogen dicht, adem zus en zo, concentreer je op dit centrum." Hij geeft de kennis over meditatie, niet de methode van meditatie. Dat onderscheid is cruciaal.
In §8.20.1 bevestigt hij overigens dat er wél een gemeenschappelijk én een individueel deel is, maar dat betreft de methode die de discipel van zijn leraar ontvangt, niet iets wat in een boek aan het grote publiek wordt prijsgegeven.
En de Grote Aanroeping dan?
In Kennis van het Leven 1, §1.24, geeft Laurency wél een formule die door de planetaire hiërarchie (tweede afdeling) is goedgekeurd voor álle mensen: De Grote Aanroeping. Dit is een synthese van emotionele en mentale meditatie, bedoeld "voor discipelen, maar ook voor de hele mensheid." Is dit dan tóch een algemene meditatiemethode? Nee: het is een mantra, een aanroeping, geen methode om zelfstandig bewustzijnscentra te activeren. Het verschil is hetzelfde als tussen een gebed dat iedereen kan bidden en een geïndividualiseerd spiritueel oefenprogramma onder toezicht van een meester. Het ene is veilig voor iedereen; het andere vereist maatwerk.
Wat moet je nu praktisch het beste doen volgens Laurency?
Dit is de kern van de vraag. Het antwoord is tweeledig:
1. Mediteren op esoterische kennis: ja, juist wel.
In §9.122.3 van De Weg van de Mens 2/3 staat:
"Voor de mens rest er grotendeels over om de feiten en ideeën die hij kan assimileren te verwerken (erover te mediteren) totdat hij in contact komt met Augoeides."
Precies dat is wat je als aspirant wél kunt en moet doen: verwerken wat je kunt bevatten, erover nadenken, het laten bezinken. Dit graveert de kennis in je onderbewustzijn, zoals §6.22.5 uitlegt:
"door meditatie graveer je de kennis in je onderbewustzijn, dat het waakbewustzijn voedt met zijn impulsen."
Dit is niet het gevaarlijke "activeren van centra": het is het mentale verwerkingsproces dat bij het stadium van de aspirant hoort.
2. Afwachten op inspiratie van Augoeides: ja, maar niet passief.
De meest treffende passage komt uit het slot van §4.1 van Kennis van het Leven 1:
"Diegene die niet weet waar hij staat en waar hij heen gaat, zal het verst komen, want alle speculatie van onwetendheid in dat opzicht zal hem misleiden. Het belangrijkste is dat we 'het licht volgen dat we hebben' en de rest overlaten aan onze Augoeides, die het pad zien en de zoekers naar het doel leiden. We ontwikkelen ons automatisch door te dienen op de manier waarop we kunnen dienen."
Dat is het antwoord in een notendop. Je wacht niet passief: je dient, je studeert, je assimileert. En je laat het aan Augoeides over om de verbinding te maken wanneer de tijd rijp is. Maar let op: §9.122.3 waarschuwt dat Augoeides je niet halverwege tegemoet zal komen "tenzij de menselijke monade zijn egoïsme opgeeft en zijn causale bewustzijn alleen wil gebruiken om het algemeen belang te dienen." De voorwaarde is dus: dienstbaarheid en onzelfzuchtigheid.
De praktische grenzen.
Uit De Weg van de Mens 2/3 komt nog een heel concrete richtlijn: mediteren mag niet langer dan vijftien minuten duren (voor niet geöefende beöefenaars). "Anders zijn er ernstige gevolgen voor de hersenen, het zenuwstelsel en het organisme in het algemeen" (§6.22.6). Ook dit onderstreept waarom de Hiërarchie geen algemene methode loslaat: zelfs de duur is al individueel bepaald en verkeerd gebruik heeft reële fysieke consequenties.
Samenvattend ivm de visie van Laurency
Er is geen echte tegenstrijdigheid. Laurency schrijft uitvoerig over meditatie (de theorie, de stadia, de principes), maar geeft geen kant-en-klare methode voor bewustzijnsontwikkeling die iedereen zomaar kan toepassen. Het enige dat Laurency zelf als algemeen geoorloofd noemt, is de Grote Aanroeping.
Voor de aspirant is de juiste weg: bestudeer en assimileer de esoterische kennis, mediteer daarop (binnen de grens van 15 minuten), leef een leven van dienstbaarheid, en vertrouw erop dat Augoeides het contact zal maken wanneer jij er klaar voor bent, niet door techniek, maar door kwaliteit van zijn.
Wat dan met het boek van Lee Bladon?
Allemaal goed en wel, maar Lee Bladon, die zich baseert op de schriften van Laurency, schrijft in zijn heel goede en informatieve boek 'De Wetenschap van Spiritualiteit' wel over werkwijzes van meditatie. Is hij hier dan verkeerd in, en zouden we die dan volgens Laurency beter achterwege laten?
Geen zwart-witverhaal, maar een kwestie van schakering
De beste samenvatting van hoe je deze kwestie moet bekijken, heb ik eigenlijk zelf al geschreven in enkele van mijn vorige artikels:
"Bladon heeft een heel informatief boek geschreven, maar zoals Laurency echter al vaak heeft gewaarschuwd, moet je steeds kritisch blijven en elke bewering met jouw eigen oordelingsvermogen filteren."
Dat is imho precies de juiste houding. Bladon is niet "fout", maar hij doet iets wat Laurency bewust níet deed: hij geeft praktische, stap-voor-stap-instructies. De vraag is of die instructies over Laurency's rode lijn gaan of er juist binnen blijven. Het antwoord is: grotendeels erbinnen, met enkele kanttekeningen.
Wat Bladon wél doet en waarom dat grotendeels verenigbaar is
Bladons hoofdstuk 18 valt uiteen in twee lagen: een theoretisch kader en concrete oefeningen.
Het theoretische kader is vrijwel gelijklopend met Laurency. De driefasenstructuur van concentratie via meditatie naar contemplatie is identiek aan wat in §1.21 van Kennis van het Leven 1 en §9.122 van De Weg van de Mens 2/3 staat. Dat meditatie niet langer dan 15 minuten mag duren: identiek aan §6.22.6. Dat mantra-achtig herhalen van één woord een trance-toestand opwekt die niets bijdraagt: soortgelijk aan Laurency's waarschuwingen tegen de yogabenadering. Dat deugdzame eigenschappen in het dagelijks leven tot uitdrukking moeten komen en meditatie alleen niet volstaat: identiek aan Laurency's nadruk op dienstbaarheid. Dat meditatie schadelijk kan zijn bij oneerlijke motieven: idem.
Dit is geen toeval. Bladon bouwt expliciet op Laurency en de theosofische traditie. Zijn theoretische fundering is solide en consistent.
De drie oefeningen zijn ademhaling observeren, ademhaling tellen en concentratie op een object (kaars, potlood). Ze zijn in essentie concentratieoefeningen, niet wat Laurency onder "meditatie" (in de esoterische zin) verstaat. En dát is het cruciale onderscheid. Laurency plaatst concentratie nadrukkelijk in het stadium van de aspirant:
concentratie behoort tot het stadium van de aspirant,
meditatie tot het stadium van discipelschap.
Het trainen van de aandacht, het stil krijgen van de geest, het leren richten van het bewustzijn: dat is geen gevaarlijke bewustzijnsactivatie. Het is voorbereidend werk. En het is precies wat Bladons oefeningen doen.
Ook Bladons "zaadgedachte"-methode, mediteren op een kwaliteit, concept of ideaal, sluit aan bij wat Laurency wél aanbeveelt voor de aspirant: mediteren op esoterische kennis, en "we kunnen de kwaliteiten die we willen verwerven alleen verwerven door dagelijks een tijdje op de kwaliteiten te mediteren" (De Weg van de Mens 2/3 §6.22.5).
Waar Bladon verder gaat dan Laurency zou goedkeuren
Er zijn twee punten waar Bladon de lijn overschrijdt die Laurency trekt.
1. Het richten op het voorhoofdchakra. Stap 6 van Bladons "Hoe te mediteren" luidt: "Richt je bewustzijn op je voorhoofdchakra. Dit is het energiecentrum in je voorhoofd dat verbonden is met je causale superbewustzijn." Dit is precies het soort instructie waar Laurency voor waarschuwt: het bewust richten van energie op een specifiek centrum, zonder individueel toezicht. In §4.20 van Kennis van het Leven 1 staat expliciet dat onwetenden "de positie van de centra leren en proberen waarnemingen in deze centra op te wekken", en dat dit de verkeerde aanpak is. Bladon doet hier, zij het op milde wijze, precies dat: hij vertelt de lezer wáár een centrum zit en zegt dat je je bewustzijn erop moet richten.
2. De taal van chakra-activatie. Bladon noemt als voordeel van meditatie: "Het activeren van de chakra's en het bewustzijn van het grotere causale lichaam." In Laurency's kader is activatie van centra iets wat vanzelf gebeurt als neveneffect van een juiste levenshouding, niet als doel van een oefening. Bladon presenteert het hier als een rechtstreeks beoogd resultaat van de door hem beschreven methode. Die framing staat op gespannen voet met Laurency's waarschuwing dat je centra niet zelf moet willen activeren.
Het is belangrijk om hierbij aan te tekenen dat Bladons voorhoofdchakra-instructie relatief mild is; hij zegt niet "forceer energie door dit centrum", hij zegt "richt je bewustzijn erop." Maar voor Laurency is ook dát al een stap te ver zonder individuele begeleiding.
Dus: wegleggen of met nuance gebruiken?
Bladons boek is waardevol, en de kern van zijn meditatiehoofdstuk is solide en in lijn met Laurency. Wat je praktisch kunt doen is dit:
De ademhalings- en concentratieoefeningen (1–3) zijn onproblematisch. Dit is aandachtstraining, het cultiveren van meesterschap over het bewustzijn, en valt binnen het domein van de aspirant dat Laurency expliciet openstelt.
De zaadgedachte-meditatie op kwaliteiten en idealen is consistent met Laurency's aanbeveling om te mediteren op esoterische kennis en deugdzame eigenschappen. Hier is geen bezwaar tegen, mits je het binnen 15 minuten houdt en het combineert met het tot uitdrukking brengen van die kwaliteiten in het dagelijks leven.
De voorhoofdchakra-instructie zou ik overslaan. Je kunt Bladons stappenplan volgen en stap 6 eenvoudig vervangen door iets als "richt je bewustzijn naar binnen, op het gekozen onderwerp," zonder je op een specifiek energiecentrum te richten.
De taal van chakra-activatie moet je begrijpen voor wat het is: Bladon is hier losser in zijn terminologie dan Laurency, maar de onderliggende boodschap, dat regelmatige, juiste meditatie bijdraagt aan bewustzijnsontwikkeling, is niet in tegenspraak met de leer.
De diepere les
Wat deze vergelijking blootlegt, is iets wat Laurency zelf herhaaldelijk benadrukt: zelfs de beste secundaire bronnen blijven secundair. Bladon heeft een bewonderenswaardig boek geschreven dat de hylozoïca toegankelijk maakt, maar hij is geen discipel van de planetaire hiërarchie met een mandaat om meditatiemethoden voor te schrijven. Hij is een samensteller en uitlegger, en in die rol doet hij uitstekend werk, maar hij neemt hier en daar een vrijheid die Laurency zelf niet nam.
Je kunt Bladons meditatiehoofdstuk dus prima gebruiken, mits je het filtert door de bril van Laurency's kader:
concentratieoefeningen zijn veilig en nuttig voor de aspirant;
meditatie op kwaliteiten en kennis eveneens;
het bewust sturen van energie naar specifieke centra is voorbehouden aan het werk onder toezicht van een leraar.
Als je die lijn aanhoudt, haal je uit Bladons boek wat erin zit aan waardevols, zonder in het vaarwater te komen van waar Laurency voor waarschuwt.
Infographic
