Wegwijzer

Beelden #3/4: de onbewuste conclusies die ons leven bepalen

Leestijd: 15 min

Vier lezingen uit het Padwerk uitgelegd

In het najaar van 1958 gaf de geesteswereld via het medium Eva Pierrakos een reeks van vier opeenvolgende lezingen over één onderwerp: beelden. Het zijn de lezingen 38 tot en met 41 van het Padwerk, gehouden op 24 oktober, 7 november, 21 november en 5 december 1958. Samen vormen ze een van de hoekstenen van deze leer: een uitvoerige uitleg van wat beelden zijn, hoe je ze kunt vinden, hoe je ze kunt doorbreken en welke schade ze aanrichten.

Dit artikel is deel 3 van 4 en legt de begrippen van lezing 40 uit. De vier lezingen bouwen op elkaar:

Deel 3 — Lezing 40: Vervolg en samenvatting

Wat betekent zuivering?

Lezing 40 vat samen en gaat verder. Eerst de kernvraag: wat betekent zuivering eigenlijk? Het antwoord:

Zuivering betekent dat elke stroom en houding in de ziel die niet in overeenstemming is met de goddelijke wet wordt verwijderd.

Deze stromingen zijn niet alleen zondig, maar ook de oorzaak van lijden en persoonlijke tegenspoed voor de mens die de wet overtreedt. Dat dit onbewust gebeurt, verandert niets aan het gevoel.

De lezing plaatst dit in perspectief: in deze groep gaat het niet om verkeerde daden, handelingen of zelfs misdaden. Iedereen weet wat het juiste gedrag is en doet meestal zijn best om alleen het goede te doen. Maar niemand is nog in staat om zijn emoties te beheersen, de verborgen betekenis ervan te begrijpen en te zien hoe die emoties zijn leven hebben beïnvloed. Velen twijfelen aan Gods rechtvaardigheid omdat ze zoveel leed moeten ondergaan terwijl ze toch hun best doen goed te zijn. Anderen die veel lagere ethische normen hanteren, lijken het beter voor elkaar te hebben. De verklaring ligt in de beelden.

Het beeld als rigide vorm

De persoonlijkheid creëert in zijn onderbewuste reacties en conclusies die een rigide vorm worden. Deze rigide vorm noemen we een beeld. Het beeld bestaat uit bepaalde indrukken waaruit verkeerde conclusies zijn getrokken. Deze conclusies veroorzaken een kettingreactie die zich niet alleen tot de ziel beperkt, maar ook het uiterlijke leven van de persoon beheerst en stuurt, juist omdat hij niet weet dat hij ermee zit.

Op dit pad houdt men zich bezig met het opsporen van de verkeerde beelden in de menselijke ziel. Iedereen heeft dergelijke beelden, afgezien van de zeer weinigen die gezuiverd naar deze aarde komen om een opdracht te vervullen. Wat in het onderbewuste zit, is verborgen voor het bewustzijn; daarom is het geen gemakkelijk proces. Maar dit is de enige manier om meester over je eigen leven te zijn.

Ware nederigheid

Er zijn mensen (vaak heel vrome mensen) die geloven dat ze elke moeilijkheid moeten accepteren om te laten zien hoe nederig ze zijn. Maar dat is een misverstand. Je hoeft alleen maar de wet te accepteren die je overtreden hebt. De bereidheid om een probleem te accepteren en je eigen verantwoordelijkheid daarvoor te erkennen, in plaats van vaag de schuld aan de 'onrechtvaardigheid van de wet' te geven, vormt echte nederigheid.

En deze ware nederigheid is nooit een volledig passieve staat. Passiviteit heeft even weinig met nederigheid te maken als regelrechte opstandigheid en rebellie.

Ware nederigheid is passief voor zover het de tijdelijke staat van lijden accepteert, in het besef dat je het jezelf hebt aangedaan, maar zij is daarnaast geheel actief in de bereidheid om aan de moeilijkheden te werken, te vechten, te overwinnen en de eigen verantwoordelijkheid te erkennen.

Hier heb je een goed voorbeeld van een harmonieuze wisselwerking tussen actieve en passieve stromingen.

Je kunt niet met je handen in je schoot gaan zitten wachten tot de dingen veranderen. Je zult jezelf van binnenuit moeten veranderen. Je hebt de macht om je leven totaal te veranderen, maar dat lukt niet als je alleen aan de buitenkant verandert. Je moet eerst op zoek naar de innerlijke oorzaken: de verkeerde conclusies, kortom je beelden. Alleen dan kun je langzaam en geleidelijk je emoties opnieuw opvoeden, je beelden opruimen en nieuwe productieve vormen in je ziel scheppen die de goddelijke wet volgen.

Je emoties weten niet dat je feilbaar bent

Tijdens dit proces van onderzoek is ware nederigheid nodig om het lijden dat je veroorzaakt hebt te accepteren. Daarbij hoef je het jezelf niet kwalijk te nemen dat je nog steeds onvolmaakt bent; je kunt al je kracht mobiliseren en kanaliseren voor je zelfonderzoek.

Je moet leren accepteren (op elk emotioneel niveau) dat je nu nog onvolmaakt bent.

Je verstand weet natuurlijk wel dat je feilbaar bent. Maar je emoties weten dat niet. Emotioneel wil je volmaakt zijn. Als je een fout ontdekt die je nog niet kende, komt alles in je tegen dat inzicht in opstand. Een van de vele symptomen van die opstandigheid is een gevoel van schuld.

Schuldgevoel is afwijzing van jezelf

Dit is een van de meest verhelderende inzichten van de reeks:

Schuldgevoel is niets anders dan een afwijzing van de situatie waarin je je op dat moment bevindt. Je wilt jezelf niet accepteren zoals je bent.

Schuldgevoel wordt vaak verward met nederigheid en berouw, maar dat is het niet. Wanneer je bij je innerlijke, verborgen beelden komt, de oorzaken van je lijden en van je leefpatronen die zich steeds herhalen, moet je erop bedacht zijn dat je op misvattingen zult stuiten die in eerste instantie geen prettig gevoel geven. Door daar met een schuldgevoel op te reageren, kom je geen stap verder.

De precieze verwoording van je gevoelens is een belangrijk deel van het werk op dit pad. Wees je ervan bewust dat de onaangename reactie er vaak al is voordat je je bewust bent van waar het eigenlijk om gaat. Als je jezelf afvraagt: 'Waarom voel ik me schuldig dat ik feilbaar ben en fouten maak?', zal het antwoord altijd zijn:

'Omdat ik meer wil zijn dan ik ben, volmaakter en op een hoger niveau. Er is iets in me dat mijn onwetendheid of egoïsme niet accepteert; er is een verlangen naar de weg van de minste weerstand.'

Van losse informatie naar vicieuze cirkels

Hoe vind je nu werkelijk je beelden? Eerst verzamel je een enorme hoeveelheid op zichzelf staande informatie over je innerlijke reacties. Door je emoties boven te laten komen en ze helder onder woorden te brengen, in plaats van ze opzij te schuiven en te verbergen, vind je dingen waar je je nooit bewust van bent geweest. Deze informatie is buitengewoon nuttig, ook al lijkt het aanvankelijk nergens toe te leiden. Blijf zoeken, en je krijgt de hulp die je nodig hebt, want niemand kan dit werk alleen doen.

Als je doorgaat, zul je zien dat alle losse stukjes informatie zich samenvoegen. Je ontdekt een kettingreactie, een vicieuze cirkel in jezelf: de ene reactie roept de andere op tot de cirkel rond is. Als je verschillende vicieuze cirkels hebt gevonden, ben je een belangrijke stap vooruitgekomen. Je hebt dan de naakte structuur gevonden, het totale overzicht, maar het invullen ervan moet nog beginnen. Op dit punt ben je nog niet in staat om op alle niveaus van je wezen echt te beseffen wat je leven betekent.

De gemeenschappelijke factor en het patroon

Wanneer je een paar vicieuze cirkels gevonden hebt, formuleer dan beknopt wat de verkeerde conclusies in deze cirkels zijn. Schrijf ze op, zodat ze niet meer uit je bewustzijn glippen. Mediteer er dan over hoe die conclusie je leven beïnvloed heeft.

Een voorbeeld, terug naar het patroon waarin je je telkens niet goed genoeg voelt. Inmiddels heb je ontdekt hoe de cirkel ronddraait: je doet extra je best om waardering te krijgen, raakt uitgeput, voelt je tekortgedaan en trekt je terug of reageert geprikkeld, waardoor de ander zich inderdaad terugtrekt en jij je nog meer afgewezen voelt. Dat is geen los voorval, maar een zich herhalend patroon. Nu formuleer je de verkeerde conclusie die erin zit, in één of twee zinnen, bijvoorbeeld: 'Ik ben pas de moeite waard als ik iets presteer voor een ander.' Die zin schrijf je op. Het is de kern die al die situaties telkens weer in beweging zet. En dan mediteer je erover: op welke momenten in je leven is die conclusie bepalend geweest? Welke keuzes heb je gemaakt omdat je die zin onbewust geloofde?

Maak een lijst met je problemen en leg die zwart op wit voor je. Probeer de gemeenschappelijke factor in al die conflicten te vinden. Je weet nog niet wat erachter zit, wat de oorzaak is. Maar als je deze lijst hebt gemaakt, zul je tot je verbazing zien dat sommige problemen steeds weer opnieuw opduiken, weliswaar in verschillende gedaanten, maar toch in een zich herhalend patroon. Dit is de eerste aanwijzing dat je op een beeld bent gestoten. (Als een probleem één keer voorkomt, hoeft er geen beeld achter te zitten, maar wees daar voorzichtig mee.)

Hoe kan een beeld doorbroken worden?

Dit is een van de kernvragen. Het antwoord van de lezing:

Als je duidelijk ziet wat de verkeerde conclusie is en hoe het je leven heeft beïnvloed, dan begin je de cyclus om te draaien en tot het tegenovergestelde van de conclusie te komen, op dit punt alleen nog maar in theorie. Want emotioneel ben je nog niet in staat om in overeenstemming met de juiste reacties te leven.

Maar: als je jouw verkeerde conclusies onder ogen ziet door ze te voelen, door alle emoties bewust opnieuw te beleven, kun je inzien wat de juiste conclusie zou zijn. Als je hierover dagelijks mediteert, zullen je reacties tenslotte veranderen.

En dan de cruciale uitspraak:

Het veranderen van je denken is niet genoeg; je denken kan helemaal juist geweest zijn, lang voordat je ook maar iets over beelden wist. Het belangrijkste is dat je emoties veranderen.

Angst is een universeel kenmerk van beelden

Verkeerde conclusies bevatten altijd een aantal van je fouten, er kan een hele kluit fouten in het beeld zitten. Maar bij het zoeken naar beelden moet je niet naar fouten kijken: het onderbewuste houdt niet van een moraliserende houding. Wel kun je, als je je heel sterk van je beeld bewust bent geworden, zien welke fouten erin meespelen.

Een universeel kenmerk van beelden is angst. Als je bekijkt hoe deze specifieke angst met jouw persoonlijke fouten verbonden is, en als je ook begrijpt waar je onwetendheid en de daaruit voortkomende verkeerde conclusie ligt, heb je een zeer belangrijke stap gezet in het oplossen van je beelden.

De algemene factoren bij beelden: angst voor pijn

De lezing legt de algemene factoren bloot die bij alle beelden meespelen:

De menselijke entiteit is bang voor pijn, bang dat er dingen tegen zijn wil gebeuren.

In deze angst (die alleen maar kan bestaan uit trots en eigenzinnigheid) bouwt de persoonlijkheid verkeerde verdedigingen op. Hij denkt dat hij door een bepaalde houding aan te nemen kan vermijden waar hij bang voor is in het leven: pijn, lijden, teleurstelling.

Zijn dwaling, de verkeerde conclusie, ligt in het gegeven dat hij door dit verdedigingsmechanisme dat lijden niet alleen niet vermijdt, maar dat het daardoor ook nog eens erger wordt. Het onwetende lager zelf van een mens (de kinderlijke en onrijpe kant van de persoonlijkheid) vindt verdediging goed en logisch.

Stel jezelf daarom deze vragen:

Het antwoord is altijd: er is geen waterdichte bescherming tegen pijn. Je kunt je leven niet leven zonder pijn. Omdat geen mens volmaakt is, is pijn tot op zekere hoogte onvermijdelijk. Maar als je het leven met de pijn aanvaardt en altijd probeert te begrijpen wat in jou de pijn veroorzaakt, en deze vrijwillig tegemoet treedt, zul je veel minder pijn lijden dan wanneer je starre beelden opbouwt en van daaruit leeft. En de pijn die vanwege je onvolmaaktheden onvermijdelijk is, zal niet half zo pijnlijk zijn.

De angst voor pijn is erger dan de pijn zelf

Pijn is relatief. De angst voor pijn is altijd oneindig veel erger dan de pijn zelf. Dat geldt ook voor lichamelijke pijn: als je je ertegen verzet en je spieren spant, is een snee veel pijnlijker dan als je ontspant. Sommige mensen hebben zo'n controle over lichaam en geest dat ze vreselijke verwondingen kunnen verdragen zonder enige pijn te voelen, ze hebben geleerd de pijn te verdragen en geven zich er zonder verzet aan over. Hetzelfde geldt voor de ziel.

De zelfmoord-vergelijking

De lezing gebruikt een schokkende vergelijking: het creëren van beelden lijkt op de situatie waarin iemand zo bang is voor de dood dat hij zelfmoord pleegt. Dat doen jullie met je beelden. Jullie zijn zo bang voor pijn dat je vormen in je ziel schept die je oneindig veel meer en onnodige pijn bezorgen dan je zonder je veronderstelde verdedigingsmechanismen zou hebben.

Pijn accepteren en erdoorheen gaan

Pijn moet geaccepteerd worden, niet omdat het van God komt, maar alleen maar omdat je het jezelf hebt aangedaan. Nu moet je je daarom niet keren tegen jezelf of tegen de wijze wet die dit voorschrijft.

Je moet het feit accepteren dat je onvolmaakt bent en dat je meer lijdt naarmate je onvolmaakter bent. Hoe sterker je naar volmaaktheid streeft, des te meer verzacht je je lijden. Dat houdt onder meer in dat je geen wonderen verwacht, en dat je beseft dat je óók leert door de pijn te leren ontstijgen.

Hoe beter het je lukt om ontspannen naar jezelf en je lijden te kijken, de oorzaken op te sporen en uit te bannen, des te eerder is het over. Alleen door pijn op de juiste manier te accepteren (de enige gezonde manier: niet masochistisch, niet opstandig, niet door ervoor weg te kruipen en jezelf innerlijk schrap te zetten) zal pijn tenslotte geen pijn meer zijn. En dan volgt de diepe zin:

Als je hem volledig accepteert, ga je erdoorheen; en alleen wanneer je door iets heen gaat, kun je het overstijgen.

Alle grote filosofen leren dat pijn en vreugde in het absolute één en hetzelfde worden. Maar ze worden niet één als je pijn vermijdt; alleen als je erdoorheen gaat, en dan in de mate waarin je het zelf hebt gecreëerd, in volledig bewustzijn.

Zelfverantwoordelijkheid

Over verantwoordelijkheid bestaan veel misverstanden. Sommigen denken dat eigen verantwoordelijkheid God uitsluit: als er een God is die hun leven leidt, moeten ze pijn op de koop toe nemen; het alternatief is voor hen atheïsme. Dat is niet zo.

Zolang je je nog schuldig voelt over je eigen fouten, is je eigen verantwoordelijkheid een last voor je. Wanneer je dit valse schuldgevoel hebt overwonnen door jezelf zonder walging of woede te accepteren, zonder verkeerde schaamte of schuld, en de moed hebt om in elk opzicht jezelf te zijn, zal persoonlijke verantwoordelijkheid je bevrijden.

Als je begrijpt wat het in jou is dat je problemen, zorgen, onvrede en ongeluk veroorzaakt, ben je sterker en zekerder dan je ooit met je valse zekerheden kunt zijn, of je die valse zekerheid nu zocht in relaties, in ideeën of in een verkeerd beeld van God. Persoonlijke verantwoordelijkheid is hier een heel belangrijk punt; er is nauwelijks iemand die er niet op de een of andere manier aan probeert te ontkomen.

Tegelijkertijd komt een ander deel van de persoonlijkheid in opstand tegen deze door jezelf opgelegde inperking van je vrijheid. Dit conflict kun je alleen oplossen door na te gaan waarom en hoe je je eigen vrijheid beknot hebt en je eigen verantwoordelijkheid hebt opgegeven voor wat ogenschijnlijk een gemakkelijker leven leek. Hoe meer je daarvoor vlucht, des te vaster word je geketend. Rukkend aan deze ketenen schop je tegen de wereld aan met het gevoel dat je onrecht wordt aangedaan; je wentelt je in zelfmedelijden terwijl je wel uitkijkt dat je die ketens niet verbreekt.

Twee stappen bij het zoeken

De lezing vat de methode samen in twee stappen:

  1. Zelfverantwoordelijkheid. Probeer erachter te komen (a) waar je jezelf dit lijden hebt aangedaan en (b) hoe je dit kunt veranderen.

  2. Onderzoek je angst om pijn gedaan te worden. Besef dat dit de oorzaak van al je ellende is.

Karmische en niet-karmische tegenslagen

Een vraag gaat over ziekte: de oorzaak van ziekte zou in onszelf liggen, hoe zit het dan met bijvoorbeeld een vergroeiing van het bot? Het antwoord maakt onderscheid tussen karmische en niet-karmische ziektes. Dit slaat niet alleen op lichamelijke kwalen, maar op elke tegenslag in je leven, tegenslagen zijn altijd een soort kwaal, spiritueel gezien.

Het mechanisme van oorzaak en gevolg werkt bij karma op dezelfde manier als bij effecten die uit dit leven zelf voortkomen. Er zijn echter bepaalde moeilijkheden die je in dit leven niet de baas kunt; je moet ze accepteren. Dat wil niet zeggen dat je de oorzaken niet kunt opruimen (dat zul je toch een keer moeten doen), maar de gevolgen ervan zul je moeten dragen. Andere, niet-karmische gevolgen kunnen uit de weg geruimd worden.

Een karmische schuld die betaald moet worden, doet zich voor als een enkele gebeurtenis. Een gevolg dat je wel kunt opheffen, gebeurt meestal steeds weer, in een patroon, de oorzaken kunnen dan nog wel in vroegere levens liggen, maar er is achter te komen waar ze in dit leven begonnen zijn.

Het is eigenlijk niet eens nodig om te weten welke gevolgen karmisch zijn en welke niet. Als je zeker wist dat een toestand karmisch is, zou dat je alleen maar lui maken: je zou zeggen 'Ik moet dit maar verdragen' in plaats van te doen wat nodig is. Er is in deze kring vrijwel niemand die te maken heeft met factoren die niet veranderd kunnen worden.

Iedereen heeft de macht om zichzelf te veranderen

Allemaal hebben jullie de macht om jezelf te veranderen, als je het maar wilt. En als jullie onderbewuste, onrijpe natuur niet zo onredelijk was om die verandering te willen zonder er enige moeite voor te doen, zouden jullie veel verder zijn. Wie nog onzeker is, wie nog voor deze drempel worstelt, zou zichzelf deze vragen moeten stellen:

Als je er een antwoord op hebt, is je eerste overwinning behaald, omdat je dan ziet hoe onredelijk het kind in je is. Want iedereen wil dat het werk voor hem gedaan wordt, dat de goede God in de hemel het zomaar geeft.

Kennis versus emotionele zelfkennis

Een vraag: wat is belangrijker, algemene kennis, wetenschap, kennis van het universum, of emotionele zelfkennis? Het antwoord: emotionele zelfkennis is belangrijker. Maar het is niet goed om je eigen taak aan anderen op te leggen of er een algemene regel van te maken. De universele krachten ontplooien zich op allerlei manieren: de een moet zijn artistieke gaven ontplooien, een ander doet wetenschappelijke ontdekkingen. Uit de veelzijdigheid van de schepping moet tenslotte eenheid ontstaan. Via een omweg leiden wetenschappelijke ontwikkelingen tot dezelfde conclusies over de geestelijke realiteit als een spiritueel pad.

In veel latere fasen zal alles één worden, maar dit kan nooit als je niet eerst één wordt met jezelf. Hoe kun je daar nu praktisch mee bezig zijn? Door naar je beelden te zoeken. Als je je beelden vindt, is het veel gemakkelijker om te begrijpen waarom je niet 'één' bent: je verstand gaat de ene kant op, je bewustzijn is overtuigd van je goede bedoelingen, maar dieper in je gaan je reacties en verlangens een heel andere kant op. Je bent verdeeld.

Het gaat erom dat je ontdekt hoe je denken in je onderbewuste afwijkt van je bewuste denken.

In welke periode van de geschiedenis, in welk land of onder welke naam ook: het idee blijft altijd hetzelfde.

Vragen over eruditie

Vraag: Kan iemand die vrijwel ongeletterd is de hoogste trap van ontwikkeling bereiken? Natuurlijk. Eruditie heeft niets met zelfkennis te maken, tenzij het je in je zelfontwikkeling verder helpt. Eruditie kan zelfs eerder een belemmering dan een voordeel zijn; ze kan als uitvlucht, rationalisatie of zelfs vlucht gebruikt worden. Een natuurlijke intelligentie is wel noodzakelijk op dit pad, maar dat is iets heel anders.

Vraag: Blijft eruditie bij de entiteit, of kan het ophouden? Alles wat oppervlakkig is, houdt op. Alleen wat de diepere lagen van je persoonlijkheid bereikt, blijft. Je fysieke lichaam desintegreert bij de dood, en later ook het uiterlijke fijnstoffelijke lichaam; geen van beide is je ware persoonlijkheid. De innerlijke, fijnstoffelijke lichamen blijven, en dat zijn de lagen die je bereikt wanneer je in je emoties graaft. Een entiteit kan met een bepaalde hoeveelheid kennis geïncarneerd worden; gebruikt hij die op een oppervlakkige manier, dan verdwijnt die kennis bij de desintegratie van het uiterlijke fijnstoffelijke lichaam. Maar hij kan de nieuw verworven kennis ook opnemen in zijn werkelijke zelf, om zich zo te ontwikkelen. Dat is de enig juiste, de enig waardevolle manier.

Je kunt de 4 delen samen hier in één document lezen.

Infographic

Beelden 3-4 de onbewuste conclusies die ons leven bepalen

Dia-presentatie